Bóng chuyền nữ Mỹ bước ra ánh sáng: Wrigley Field và bài học cho Việt Nam

Khi tôi nghe tin bóng chuyền nữ đại học Mỹ sẽ lần đầu tiên được tổ chức tại Wrigley Field, sân nhà của đội bóng chày Chicago Cubs, tôi không khỏi nhớ lại những ngày đầu tôi cầm máy quay lên vì không muốn con gái mình lớn lên phải tự hỏi: “Vì sao trên sân không có ai giống mình?”. Đó là năm 2026, khi tôi lập kênh YouTube “Bình Dương Sports Her” để kể chuyện về đội bóng đá nữ Bình Dương. Video đầu tiên chỉ có 300 lượt xem, nhưng tôi không dừng lại. Và hôm nay, khi chứng kiến một sự kiện như Allstate Big Ten/SEC Volleyball Challenge Week, tôi hiểu rằng mọi nỗ lực nhỏ bé đều có ý nghĩa nếu chúng ta tin vào giá trị của phụ nữ trong thể thao. Sự kiện này, diễn ra từ ngày 1 đến 6 tháng 9, quy tụ toàn bộ 34 đội bóng chuyền nữ của hai hội nghị hàng đầu NCAA là Big Ten và SEC. Tổng cộng 27 trận đấu sẽ diễn ra tại 10 địa điểm khác nhau trên khắp nước Mỹ, từ Nashville, Ann Arbor đến Chicago. Điểm nhấn là trận đấu đôi vào Chủ nhật tại Wrigley Field – lần đầu tiên trong lịch sử môn bóng chuyền được chơi tại một sân vận động bóng chày huyền thoại này. Trận đầu tiên giữa đội số 3 Kentucky và đội số 13 Penn State lúc 19h ET, tiếp theo là trận giữa đội số 1 Nebraska và Missouri lúc 21h ET, cả hai đều được truyền hình trực tiếp trên kênh FOX. Đây không phải là một giải đấu vô địch, mà là một tuần lễ giao hữu mang tính trưng bày. Nhưng với tôi, đây chính là khoảnh khắc lịch sử mà tôi từng mơ ước được chứng kiến từ khi còn ngồi trên khán đài vỗ tay trong bóng tối. Sân cỏ không hỏi giới tính, chỉ hỏi người đó có dám đứng lên hay không. Và những cô gái này đang đứng lên, trên một sân khấu lớn chưa từng có. Điều làm tôi ấn tượng nhất là sự đầu tư nghiêm túc. Allstate là nhà tài trợ chính trong hợp đồng hai năm, bao gồm thương hiệu tại các địa điểm và các hoạt động kích hoạt trong ngày thi đấu. Điều này cho thấy các nhãn hàng đang bắt đầu nhận ra giá trị thương mại của bóng chuyền nữ – một điều mà ở Việt Nam chúng ta vẫn còn đang loay hoay tìm hướng đi. Tôi từng chứng kiến các nữ cầu thủ bóng đá Bình Dương phải bán vé số để nuôi đam mê, và tôi tự hỏi: khi nào các nhà tài trợ Việt Nam mới nhìn thấy tiềm năng của những cô gái ấy? Sự kiện này cũng cho thấy một thực tế quan trọng: bóng chuyền nữ đại học Mỹ đang có một hệ sinh thái vững mạnh. Từ việc đào tạo trẻ, tuyển chọn, đến truyền thông và thương mại. Nebraska, Kentucky, Penn State – những cái tên này không chỉ là các đội bóng, mà là biểu tượng của sự kiên trì và chiến lược dài hạn. Trong khi đó, ở Việt Nam, chúng ta vẫn đang phải chiến đấu với những định kiến rằng phụ nữ chơi thể thao là “không nữ tính”, rằng bóng chuyền nữ không có người xem. Nhưng tôi đã chứng kiến những trận đấu bóng chuyền nữ Việt Nam mà khán đài chật kín, tiếng hò reo không thua kém bất kỳ trận đấu nào của nam. Vấn đề không phải là thiếu khán giả, mà là thiếu sự đầu tư để đưa những câu chuyện đó đến gần hơn với công chúng. Tôi nhớ lại chuỗi livestream “Nữ cầu thủ kể chuyện” mà tôi thực hiện cùng HLV Đoàn Thị Kim Chi trong đại dịch COVID-19. Khi mọi giải đấu đóng băng, chúng tôi vẫn tổ chức 12 buổi trò chuyện, mời 19 cầu thủ đang thất nghiệp. Mỗi buổi có trung bình 1.500 người xem, và chúng tôi quyên góp được 53 triệu đồng cho quỹ “Sân cỏ không bỏ ai lại”. Điều đó chứng minh rằng cộng đồng không thiếu sự quan tâm, chỉ thiếu những câu chuyện chạm đến cảm xúc. Và Allstate Big Ten/SEC Volleyball Challenge Week chính là một câu chuyện như thế – một câu chuyện về sự công nhận, về việc những nữ vận động viên được trao một sân khấu xứng đáng với tài năng của họ. Nhưng tôi cũng muốn nhìn nhận một cách thực tế. Sự kiện này, dù hoành tráng, vẫn chỉ là một tuần lễ giao hữu. Nó không quyết định ngôi vô địch quốc gia, cũng không ảnh hưởng trực tiếp đến bảng xếp hạng của các hội nghị. Giá trị thực sự của nó nằm ở chỗ: nó tạo ra một không gian để bóng chuyền nữ được nhìn nhận như một môn thể thao đỉnh cao, đáng để đầu tư và theo dõi. Và đó chính là điều mà bóng chuyền nữ Việt Nam cần học hỏi – không phải là quy mô hay tiền bạc, mà là cách để tạo ra những khoảnh khắc khiến công chúng phải dừng lại và nhìn. Tôi từng ngồi ở ghế khán đài vỗ tay, giờ tôi ngồi ở bàn bình luận để người khác không phải vỗ tay một mình. Tôi đã chứng kiến sự thay đổi chậm rãi nhưng chắc chắn ở Việt Nam – từ những buổi tập không có người xem, đến những trận đấu được truyền hình trực tiếp. Nhưng chúng ta vẫn còn một chặng đường dài. Khi tôi thấy các đội bóng Mỹ được thi đấu tại Wrigley Field, tôi không khỏi mơ về một ngày nào đó, các cô gái Việt Nam cũng được chơi trên những sân đấu xứng tầm, với khán giả và nhà tài trợ thực sự tin vào họ. Bình đẳng không có nghĩa là ai cũng về đích giống nhau, mà là ai cũng có vạch xuất phát công bằng. Và sự kiện này chính là một minh chứng rằng khi được trao cơ hội, phụ nữ sẽ tỏa sáng. Tôi hy vọng rằng các nhà làm thể thao Việt Nam sẽ nhìn vào đây và tự hỏi: chúng ta đã làm đủ chưa? Chúng ta đã tin vào các nữ vận động viên của mình chưa? Bởi vì nếu họ tin, những cô gái ấy sẽ làm nên những điều kỳ diệu – không chỉ cho riêng họ, mà cho cả một thế hệ mai sau.