Pakistan công bố lộ trình bãi bỏ kiểm soát giá xăng dầu từ tháng 6/2027

Pakistan đang bước vào một cuộc thử nghiệm kinh tế lớn chưa từng có: bãi bỏ kiểm soát giá xăng dầu. Ủy ban Định giá Dầu khí nước này vừa chốt mốc thời gian tháng 6/2027 cho kế hoạch chuyển đổi sang cơ chế giá thị trường tự do. Đây không phải một quyết định hành chính đơn thuần — mà là sự thừa nhận rằng mô hình IFEM (Biên độ Cân bằng Cước Vận chuyển Nội địa) hiện tại đã trở thành vật cản cho sự minh bạch. Nhìn từ góc độ vận hành, IFEM vốn được thiết kế để giữ giá xăng dầu ổn định giữa các vùng miền, nhưng thực tế nó đang tạo ra một lớp chi phí chồng lấn mà không phản ánh đúng cung cầu. Việc Ủy ban Định giá Dầu khí quyết định sửa đổi phương pháp luận IFEM trước thời điểm bãi bỏ hoàn toàn cho thấy một lộ trình ba giai đoạn: chuẩn hóa dữ liệu, thử nghiệm cơ chế mới, rồi mới thả nổi giá. Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo là quyết định không thành lập quỹ bình ổn giá mà thay vào đó ưu tiên duy trì dự trữ nhiên liệu. Cách tiếp cận này cho thấy tư duy thiên về phía cung — thay vì dùng ngân sách để bù lỗ, họ chọn đảm bảo nguồn cung dồi dào để tự điều tiết giá. Theo dõi các cuộc họp của Ủy ban Định giá Dầu khí, tôi nhận thấy đây là một sự đảo chiều chiến lược so với các gói trợ giá trước đây. Một tín hiệu quan trọng khác là cam kết kiểm toán của OGRA (Cơ quan Quản lý Dầu khí) trong năm tài chính 2026. Điều này có nghĩa là trước khi bãi bỏ kiểm soát giá, Pakistan cần một bộ dữ liệu vận hành được xác minh độc lập. Nếu không có dữ liệu sạch, mọi nỗ lực thả nổi giá sẽ chỉ tạo ra một thị trường mờ đục mới. Ủy ban Định giá Dầu khí cũng khuyến nghị hợp nhất các doanh nghiệp kinh doanh dầu khí (OMC). Đây là một động thái giảm số lượng người chơi nhỏ lẻ, tạo điều kiện cho các công ty có đủ năng lực tài chính tham gia cạnh tranh giá. Song song đó, việc rà soát thuế với FBR (Hội đồng Doanh thu Liên bang) cho thấy chính phủ đang xem xét lại toàn bộ cơ cấu thuế lên xăng dầu — một biến số quan trọng trong giá cuối cùng mà người tiêu dùng phải trả. Tôi đã theo dõi các chính sách năng lượng của Pakistan từ năm 2026, và điều khiến tôi bất ngờ là tốc độ xử lý của tiểu ban do Naeem Ghauri đứng đầu. Họ không chỉ đưa ra mốc thời gian mà còn xác định rõ các điều kiện tiên quyết: sửa IFEM, kiểm toán OGRA, hợp nhất OMC, rà soát thuế. Đây là một chuỗi hành động có logic nội tại chặt chẽ. Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn là: liệu người tiêu dùng Pakistan có sẵn sàng chấp nhận biến động giá theo thị trường? Khi giá xăng dầu được thả nổi, các cú sốc giá sẽ truyền trực tiếp vào lạm phát. Đó là lý do vì sao quyết định duy trì dự trữ nhiên liệu thay vì lập quỹ bình ổn là một lựa chọn rủi ro — nó đặt cược vào khả năng dự báo và quản lý chuỗi cung ứng, thay vì dùng tiền để giảm sốc. Tôi tin dữ liệu, nhưng tôi tin hơn vào những sai lầm mà dữ liệu không đo được. Trong trường hợp này, sai lầm tiềm ẩn nằm ở chỗ đánh giá thấp phản ứng xã hội khi giá xăng tăng đột biến vào năm 2027. Không có mô hình kinh tế nào có thể dự đoán chính xác thời điểm người dân ra đường phản đối. Nhìn từ góc độ dài hạn, việc Pakistan bãi bỏ kiểm soát giá xăng dầu là một thử nghiệm lớn cho khu vực Nam Á. Nếu thành công, nó sẽ là công thức tham chiếu cho các quốc gia đang loay hoay giữa trợ giá và tự do hóa. Nếu thất bại, nó sẽ là lời cảnh báo về việc thay đổi cơ chế giá mà không chuẩn bị đủ tầng đệm xã hội. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu Pakistan có bãi bỏ kiểm soát giá vào tháng 6/2027 hay không — mà là liệu họ có đủ dữ liệu sạch để vận hành thị trường mới, và liệu người dân có đủ niềm tin vào thị trường đó. Với tôi, đây là một canh bạc đáng xem.